Ngành đóng tàu có nhiều công đoạn phát sinh bụi, khói kim loại, hơi dung môi và khí độc. Đặc biệt, khi làm việc trong khoang tàu, két chứa hoặc khu vực thông gió kém, chất ô nhiễm dễ tích tụ, làm tăng nguy cơ ngộ độc và tổn thương đường hô hấp. Thành phần ô nhiễm phụ thuộc vào vật liệu, hóa chất và công việc thực tế.
Dựa theo từng công đoạn để xác định đúng chất đang gây ô nhiễm, từ đó có thể lựa chọn được giải pháp bảo vệ phù hợp nhất, nhằm đảm bảo an toàn sức khỏe tối ưu nhất cho người công nhân. Đối với từng công đoạn, sẽ có những nguyên nhân gây ô nhiễm như sau.
Bụi từ mài, chà nhám và phun hạt làm sạch:
Quá trình xử lý bề mặt tạo ra bụi gỉ sắt, bụi kim loại, bụi sơn và bụi từ vật liệu phun. Bụi có thể chứa silica tinh thể nếu vật liệu sử dụng có thành phần này; khi bóc lớp sơn cũ, bụi còn có thể mang theo chì, crom hoặc cadimi tùy loại sơn.
Đây là nhóm ô nhiễm cần kiểm soát chặt vì người lao động có thể hít phải các hạt bụi nhỏ đi sâu vào phổi.
Để bảo vệ hô hấp của người lao động, có thể lựa chọn khẩu trang đặt chuẩn N95, hoặc đạt chuẩn R95 (đối với môi trường ô nhiễm có những hạt chứa dầu)
Khói và khí phát sinh khi hàn, cắt:
Hàn, cắt và gia nhiệt kim loại sinh ra khói chứa các hạt kim loại rất nhỏ. Thành phần khói thay đổi theo kim loại nền, vật liệu hàn và lớp phủ trên bề mặt. Gia nhiệt kim loại có lớp sơn hoặc lớp mạ có thể phát sinh chất độc liên quan đến chì, crom, cadimi hoặc kẽm. Vì vậy, không thể đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ bằng lượng khói nhìn thấy.
Hơi dung môi và sương sơn:
Pha sơn, phun sơn, vệ sinh dụng cụ và phủ bảo vệ thân tàu có thể phát tán hơi dung môi cùng các giọt sơn nhỏ lơ lửng trong không khí.
Pha sơn, phun sơn, vệ sinh dụng cụ và phủ bảo vệ thân tàu có thể phát tán hơi dung môi cùng các giọt sơn nhỏ lơ lửng trong không khí.
Sơn epoxy, sơn chống hà và sơn chứa isocyanate cần được chú ý theo thành phần cụ thể. Một số chất có thể gây kích ứng, dị ứng da hoặc mẫn cảm đường hô hấp. Không phải mọi loại sơn đều chứa cùng chất độc; cần kiểm tra phiếu an toàn hóa chất (SDS) của cả sơn, chất đóng rắn và dung môi.
Khí độc và nguy cơ thiếu oxy trong khoang kín:
Khí CO có thể phát sinh từ quá trình cháy và động cơ đốt trong. Khi sửa chữa tàu đã vận hành, khí H₂S có thể xuất hiện trong két nước thải hoặc một số két từng chứa dầu, hàng hóa. Hơi và chất tồn dư trong két cũng cần được đánh giá trước khi vào làm việc.
Thiếu oxy là một nguy cơ riêng, có thể tồn tại đồng thời với khí độc. Không được dựa vào mùi để kết luận không khí an toàn.
Sợi amiăng khi sửa chữa tàu cũ:
Một số tàu cũ có vật liệu cách nhiệt chứa amiăng. Khi tháo dỡ hoặc sửa chữa, sợi amiăng có thể phát tán vào không khí, gây tổn thương hô hấp và bệnh mạn tính. Nguy cơ này cần được xác định qua khảo sát vật liệu, không mặc định có ở mọi tàu.
